درب سربی اتاق رادیولوژی
حفاظت در برابر اشعههای یونیزان مانند اشعه ایکس و گاما در محیطهای پزشکی و صنعتی، یک الزام قانونی و اخلاقی انکارناپذیر برای حفظ سلامت بیماران، کادر درمان و عموم مردم است. قرار گرفتن کنترلنشده در معرض این پرتوها میتواند به عواقب جدی سلامتی منجر شود و به همین دلیل، ایجاد یک محیط کاری کاملاً ایمن و ایزوله، امری حیاتی محسوب میشود. در این میان، درب سربی به عنوان یک جزء اساسی و غیرقابل حذف از سیستم حفاظتی (Shielding) یک اتاق پرتوی، نقشی کلیدی ایفا میکند. این دربهای تخصصی با جلوگیری کامل از نشت و عبور تشعشعات مضر از ورودیها، ایمنی مناطق مجاور مانند راهروها و اتاقهای انتظار را تضمین کرده و یکپارچگی حفاظتی کل فضا را تکمیل میکنند.
این راهنمای جامع، به عنوان کاملترین منبع موجود، به بررسی عمیق و تخصصی تمام جنبههای مرتبط با درب سربی میپردازد: از تعریف دقیق و چرایی اهمیت آنها، معرفی کامل انواع مختلف (لولایی، ریلی، اتوماتیک)، تشریح موشکافانه مشخصات فنی و ساختاری، بررسی دقیق عوامل موثر بر قیمت، ارائه یک راهنمای خرید گام به گام و کاربردی، و بیان استانداردهای کلیدی نصب و نگهداری.
درب سربی چیست و چرا استفاده از آن یک ضرورت مطلق است؟
یک درب سربی، محصولی استاندارد و معمولی نیست، بلکه یک تجهیز ایمنی تخصصی و حیاتی است. این درب، یک درب با کاربری خاص و مهندسیشده است که در ساختار داخلی آن از ورقهای سرب خالص (معمولاً با خلوص بالای 99%) به عنوان ماده اصلی حفاظتی استفاده میشود. این لایه سربی به صورت کاملاً یکپارچه در هسته مرکزی درب و بین لایههای دیگر مانند چوب فشرده (MDF/HDF)، فولاد یا کامپوزیت قرار میگیرد. این ساختار چندلایه هم کارایی حفاظتی در برابر اشعه را به حداکثر میرساند و هم استحکام ساختاری و زیبایی ظاهری مورد نیاز محیط را فراهم میکند.

دلیل علمی انتخاب فلز “سرب” برای این منظور، به دو ویژگی فیزیکی کلیدی آن بازمیگردد: عدد اتمی بالا و چگالی بالا. این خصوصیات باعث میشود سرب مادهای فوقالعاده مؤثر برای جذب، تضعیف و پراکنده کردن فوتونهای پرانرژی مانند اشعه ایکس و اشعه گاما باشد. به همین دلیل، سرب به عنوان “استاندارد طلایی” در صنعت حفاظت پرتویی در سراسر جهان شناخته میشود.
عدم استفاده از یک درب سربی مناسب یا به کارگیری دربی با ضخامت سرب ناکافی، عواقب بسیار جدی در پی دارد. این امر منجر به نشت مستقیم تشعشعات به مناطق مجاور مانند اتاق انتظار، راهروهای عمومی، و دفاتر پرسنل میشود. این نشت اشعه نه تنها سلامت افراد حاضر در آن مناطق را به طور جدی به خطر میاندازد، بلکه باعث میشود مرکز درمانی نتواند تاییدیهها و مجوزهای لازم برای فعالیت را از سازمانهای نظارتی مانند سازمان انرژی اتمی ایران دریافت کند و با چالشهای قانونی جدی مواجه شود.
این ضرورت، ریشه در اصل جهانی حفاظت پرتویی ALARA (As Low As Reasonably Achievable) دارد که به معنای “کاهش پرتوگیری تا کمترین حد ممکن منطقی” است. اصل ALARA بر این نکته تاکید دارد که باید از تمام ابزارهای منطقی، از جمله تجهیزات حفاظتی مهندسیشده مانند درب ضد تشعشع، برای به حداقل رساندن دوز دریافتی پرسنل و عموم مردم استفاده کرد.
انواع درب سربی: کدام یک برای مرکز شما مناسب است؟
آشنایی با انواع اصلی دربهای سربی به شما کمک میکند تا بر اساس کاربرد، فضا، بودجه و جریان کاری (workflow) مرکز خود، بهترین و آگاهانهترین تصمیم را بگیرید. در ادامه به بررسی سه نوع اصلی این دربها میپردازیم.
۱. درب سربی لولایی (ساده)
این نوع، ابتداییترین و رایجترین مدل درب سربی اتاق رادیولوژی است.
- ساختار: ساختار اصلی این دربها شامل یک هسته مرکزی از ورق سرب یکپارچه است که با لایههایی از چوب فشرده با دانسیته بالا (MDF/HDF) یا روکش فلزی پوشانده میشود. به دلیل وزن بسیار زیاد، استفاده از چهارچوب فولادی تقویتشده و لولاهای بلبرینگی سنگین یا لولاهای کفگرد که توانایی تحمل وزن بالا را دارند، کاملاً ضروری است.
- مزایا: هزینه اولیه پایینتر نسبت به مدلهای ریلی و اتوماتیک و طراحی آشنا و کلاسیک از مزایای اصلی این نوع درب است.
- معایب: درب سربی لولایی برای باز شدن کامل به فضای قابل توجهی (شعاع حرکتی درب) نیاز دارد. همچنین باز و بسته کردن دستی آن به دلیل وزن سنگین، دشوار است و فشار زیاد و مداومی بر لولاها و چهارچوب وارد میکند که نیازمند استحکام بسیار بالای این قطعات است.
- کاربرد ایدهآل: این نوع درب برای مراکز با تردد کمتر، اتاقهای کوچکتر مانند رادیوگرافی تک دندان (پری اپیکال)، یا مکانهایی که محدودیت بودجه وجود دارد و جابجایی مکرر تخت و برانکارد در آنها صورت نمیگیرد، گزینهای مناسب است.
۲. درب سربی ریلی یا کشویی
این مدل برای محیطهای پرتردد و با فضای محدود، گزینهای هوشمندانهتر و کارآمدتر محسوب میشود.
- ساختار: درب سربی ریلی به جای حرکت روی لولا، بر روی یک سیستم ریلی که در بالای چهارچوب نصب شده است، به صورت کشویی و خطی حرکت میکند. این سیستم شامل ریل، قرقرهها و بلبرینگهای صنعتی باکیفیت است که حرکت روان و آسان درب را علیرغم وزن سنگین آن ممکن میسازد. در طراحیهای مدرن، ریل کف حذف میشود تا مانعی برای عبور و مرور تجهیزات چرخدار مانند برانکارد و ویلچر وجود نداشته باشد.
- مزایا: مزیت اصلی این درب، عدم نیاز به فضای چرخش برای باز شدن است که آن را برای راهروهای باریک و فضاهای محدود ایدهآل میسازد. باز و بسته کردن دستی آن نسبت به مدل لولایی بسیار آسانتر است و گزینهای عالی برای عبور و مرور سریع ویلچر، برانکارد و تخت بیمار به شمار میرود.
- معایب: این دربها برای حرکت در هنگام باز شدن، به فضای کافی بر روی دیوار کناری نیاز دارند. هزینه اولیه آنها نیز نسبت به مدل لولایی بیشتر است.
- کاربرد ایدهآل: در سربی از نوع ریلی برای ورودی اتاقهای رادیولوژی و سیتی اسکن در بیمارستانهای شلوغ، کلینیکهای پرتردد، و هر مکانی که جریان عبور بیماران با برانکارد و ویلچر بالا است و بهینهسازی فضا اهمیت دارد، بهترین گزینه است.
۳. درب سربی اتوماتیک
این مدل، پیشرفتهترین نوع درب سربی بیمارستانی است که مزایای قابل توجهی در زمینه بهداشت، کنترل عفونت و کارایی عملیاتی ارائه میدهد.
- ساختار: این دربها که معمولاً از نوع ریلی هستند، به یک سیستم الکترومکانیکی پیشرفته مجهز شدهاند. این سیستم شامل یک موتور الکتریکی قدرتمند (اغلب از برندهای معتبر اروپایی مانند آلمان یا ایتالیا)، برد کنترل هوشمند، سنسورهای حرکتی (چشمی) برای باز شدن خودکار، و گزینههای کنترلی دیگر مانند ریموت کنترل، شستی دستی (Push Button) و یا قابلیت اتصال به سیستمهای کنترل مرکزی است. با توجه به وزن بسیار بالا، گاهی از سیستمهای دو موتوره برای تضمین عملکرد پایدار و طول عمر بالا استفاده میشود.
- مزایا: درب اتوماتیک سربی عملکردی کاملاً بدون تماس دست (Hands-free) دارد که نقش کلیدی در جلوگیری از انتقال آلودگی و کنترل عفونتهای بیمارستانی ایفا میکند. سرعت بالای باز و بسته شدن آن به افزایش کارایی و سرعت تردد بیماران و پرسنل کمک شایانی میکند. همچنین قابلیت یکپارچهسازی با سیستمهای ایمنی و کنترل دسترسی (مانند قفل شدن خودکار هنگام فعال بودن دستگاه اشعه) را داراست.
- معایب: این مدل بالاترین هزینه اولیه را در میان تمام انواع دارد و سیستمهای الکتریکی و مکانیکی آن نیازمند نگهداری و سرویس تخصصی دورهای هستند.
- کاربرد ایدهآل: اتاقهای عمل (که ممکن است به ویژگی هوابندی یا Hermetic نیز نیاز داشته باشند)، بخشهای مراقبت ویژه (ICU/CCU)، ورودی اصلی بخشهای رادیولوژی و انکولوژی پرتردد، و هر محیطی که در آن بهداشت، سرعت و کارایی در بالاترین اولویت قرار دارند، بهترین مکان برای نصب این دربها هستند.

جدول مقایسه انواع درب سربی
این جدول به شما کمک میکند تا به سرعت ویژگیهای کلیدی هر نوع درب را با نیازهای خود تطبیق داده و به یک نتیجهگیری اولیه برسید.
نوع درب |
مکانیزم حرکت |
مزایای کلیدی |
ملاحظات اصلی |
بهترین کاربرد |
لولایی |
چرخش روی لولا |
هزینه اولیه کمتر، طراحی ساده |
نیاز به فضای زیاد برای باز شدن، فشار بر لولاها، باز و بسته کردن دشوار |
کلینیکهای کوچک، اتاقهای دندانپزشکی، مراکز با تردد کم |
ریلی (کشویی) |
حرکت خطی روی ریل |
صرفهجویی در فضا، سهولت در جابجایی، ایدهآل برای برانکارد |
نیاز به فضای دیوار جانبی، هزینه متوسط |
بیمارستانها، راهروهای باریک، مراکز با تردد ویلچر و برانکارد |
اتوماتیک |
حرکت خطی با موتور |
بهداشتی (بدون تماس)، سرعت بالا، کارایی عملیاتی |
هزینه بالا، نیاز به نگهداری تخصصی |
اتاق عمل، ICU، بخشهای رادیولوژی پرتردد، مراکز حساس به عفونت |
کالبدشکافی درب سربی؛ از هسته تا روکش
برای کاربران فنی مانند معماران، مهندسان پروژه یا مدیران تدارکات، درک عمیق اجزای سازنده درب، گزینههای سفارشیسازی و استانداردهای کیفی آن ضروری است. یک درب سربی یک سیستم یکپارچه است، نه یک محصول منفرد.
- هسته داخلی درب: ساختار هسته برای تامین استحکام و پایداری درب حیاتی است. گزینههای استاندارد صنعتی شامل تخته خرده چوب (Particleboard) با چگالی بالا، چوب کامپوزیت ساختاری (SCL) برای استحکام بیشتر، یا هستههای معدنی مخصوص برای ساخت دربهای سربی ضد حریق است. در دربهای سنگینتر، از استیفنرهای فولادی عمودی (Vertical Steel Stiffeners) در داخل درب برای جلوگیری از هرگونه تغییر شکل استفاده میشود.
- لایه سرب: دو روش اصلی برای قرارگیری لایه سرب وجود دارد: ۱) سرب مرکزی (Center Lead-Lined): یک ورق سرب یکپارچه با ضخامت کامل در مرکز درب قرار میگیرد که برای ضخامتهای بالاتر ارجح است. ۲) سرب در دو طرف: ضخامت سرب مورد نیاز به دو لایه تقسیم شده و هر لایه مستقیماً زیر روکشهای نهایی در دو طرف درب پرس میشود. نکته کلیدی، یکپارچگی کامل این لایه سربی در تمام سطح درب برای جلوگیری از هرگونه نشت اشعه است.
- روکشهای نهایی (Finish): گزینههای روکش نهایی بسیار متنوع هستند تا درب با طراحی داخلی محیط هماهنگ باشد. این گزینهها شامل روکشهای چوبی مانند MDF و HDF، روکش چوب طبیعی (Veneer) در انواع بلوط، گردو و راش، لمینت پلاستیکی (Laminate) در رنگها و طرحهای متنوع، و فولاد ضد زنگ (Stainless Steel) به عنوان بهترین گزینه برای محیطهای کاملاً بهداشتی مانند اتاق عمل است. همچنین روکشهای خاصی مانند روکشهای آنتیباکتریال برای افزایش سطح بهداشت در دسترس هستند.
- چهارچوب و یراقآلات: این یک نکته بسیار حیاتی است.
درب سربی باید به عنوان یک سیستم حفاظتی یکپارچه ورودی در نظر گرفته شود. به دلیل وزن بسیار بالا که میتواند به راحتی از ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم فراتر رود، چهارچوب باید از فولاد با ضخامت مناسب (معمولاً گیج ۱۶ یا ۱۴) ساخته شده و به طور کاملاً ایمن به سازه دیوار مهار شود. استفاده از لولاهای معمولی مطلقاً غیرقابل قبول است و باید از لولاهای پیوسته (Continuous Hinge) یا لولاهای محوری (Pivot Hinge) که به طور خاص برای تحمل وزنهای بسیار بالا طراحی شدهاند، استفاده کرد.
- پنجره دید (Vision Panel): نصب پنجره دید روی درب امکانپذیر و بسیار رایج است. برای حفظ یکپارچگی حفاظتی، این پنجرهها باید از شیشه سربی (Leaded Glass) با معادل سربی برابر یا بیشتر از سرب به کار رفته در درب ساخته شوند. این شیشهها در داخل قابهای مخصوصی که آنها نیز با سرب پوشانده شدهاند، نصب میشوند تا هیچ نقطهای بدون حفاظت باقی نماند.

جدول مشخصات فنی و گزینههای سفارشیسازی
این جدول اطلاعات فنی پیچیده را به صورت ساختار یافته و قابل فهم برای معماران و مدیران تدارکات ارائه میدهد.
مشخصه |
گزینهها و توضیحات |
هسته داخلی |
تخته خرده چوب (Particleboard)، چوب کامپوزیت ساختاری (SCL)، استیفنرهای فولادی، هسته معدنی ضد حریق |
ضخامت استاندارد سرب |
از 1mm تا 10mm و بالاتر، بسته به نیاز حفاظتی مشخص شده توسط فیزیکدان |
گزینههای روکش |
MDF (خام یا رنگ شده)، HDF، روکش چوب طبیعی (بلوط، گردو و…)، لمینت (HPL)، فولاد ضد زنگ (Stainless Steel)، روکش آنتیباکتریال |
نوع چهارچوب |
فولادی با ضخامت گیج 16 یا 14، به صورت جوشی یکپارچه (Welded) یا سه تکه قابل مونتاژ (Knock-Down) |
یراقآلات پیشنهادی |
لولای پیوسته (Continuous Hinge)، لولای محوری (Pivot Hinge)، لولای بلبرینگی صنعتی سنگین |
گزینههای اضافی |
پنجره دید با شیشه سربی، قفلهای الکترومکانیکی، سیستمهای اینترلاک ایمنی، آستانه سربی، درزگیرهای مخصوص |
کاربردهای اصلی درب سربی؛ فراتر از اتاق رادیولوژی
کاربرد درب سربی به اتاق رادیولوژی عمومی محدود نمیشود و در بخشهای مختلف پزشکی، صنعتی و امنیتی نقش حیاتی دارد.
کاربردهای پزشکی:
- تصویربرداری تشخیصی: این رایجترین کاربرد است و شامل اتاقهای رادیوگرافی عمومی، سیتی اسکن (CT Scan)، پت اسکن (PET Scan)، آنژیوگرافی، ماموگرافی، و رادیوگرافی پانورامیک دندان (OPG) میشود.
- پزشکی هستهای و رادیوتراپی (انکولوژی): این بخشها به دلیل استفاده از منابع پرتوزا با انرژی بسیار بالاتر، به دربهایی با ضخامت سرب بسیار بیشتر (گاهی چندین سانتیمتر) و ساختارهای پیچیدهتر مانند دربهای پر شده با بتن مخصوص یا پلیاتیلن بوروندار نیاز دارند. این دربها بسیار سنگین و معمولاً از نوع درب اتوماتیک سربی هستند.
- اتاقهای عمل: در اتاقهای عمل هیبریدی و جراحیهای ارتوپدی که از دستگاه فلوروسکوپی سی-آرم (C-Arm) به طور گسترده استفاده میشود، نصب درب بیمارستانی سربی برای حفاظت از تیم جراحی ضروری است.
- کلینیکهای دامپزشکی: برای حفاظت از پرسنل و صاحبان حیوانات در هنگام انجام تصویربرداریهای تشخیصی از حیوانات.
کاربردهای غیرپزشکی:
- آزمایشهای غیرمخرب (NDT): در صنایعی مانند هوافضا، خودروسازی و ساخت قطعات برای بازرسی کیفیت با استفاده از منابع قدرتمند اشعه ایکس یا گاما.
- آزمایشگاههای تحقیقاتی: برای ایزولاسیون و حفاظت از پرسنل در برابر منابع رادیواکتیو.
- فرودگاهها و مراکز امنیتی: در بخشهای بازرسی بار و محمولهها که از سیستمهای اسکن اشعه ایکس قدرتمند استفاده میکنند.
- صنایع دفاعی و هوافضا: برای حفاظت از تجهیزات الکترونیکی حساس در برابر تشعشعات.
قیمت درب سربی رادیولوژی به چه عواملی بستگی دارد؟
یکی از مهمترین و پرتکرارترین سوالات کاربران، مربوط به هزینه این محصول است.
قیمت درب سربی یک عدد ثابت نیست؛ این محصول کاملاً سفارشی است و هزینه نهایی آن تابعی از چندین متغیر کلیدی است که درک آنها به مدیریت بهتر بودجه کمک میکند.
- ضخامت سرب: این مهمترین و تاثیرگذارترین عامل بر قیمت درب سربی رادیولوژی است. ضخامت سرب مورد نیاز توسط فیزیکدان پزشکی و بر اساس نوع دستگاه و کاربری اتاق تعیین میشود. هرچه ضخامت سرب بیشتر باشد، هزینه مواد اولیه و در نتیجه قیمت نهایی به طور قابل توجهی افزایش مییابد.
- ابعاد درب (عرض و ارتفاع): دربهای بزرگتر به مواد اولیه بیشتری (سرب، چوب، فولاد) نیاز دارند و فرآیند ساخت پیچیدهتری دارند، بنابراین گرانتر هستند.
- نوع مکانیزم درب: ترتیب قیمت از ارزانترین به گرانترین معمولاً به این صورت است: درب سربی لولایی < درب سربی ریلی دستی < درب اتوماتیک سربی. سیستمهای اتوماتیک به دلیل داشتن موتور، سنسورها و قطعات الکترونیکی، گرانترین گزینه هستند.
- نوع روکش نهایی (Finish): روکش استاندارد MDF ارزانترین گزینه است. انتخاب روکشهای خاص مانند چوب طبیعی، لمینتهای طرحدار، و به خصوص فولاد ضد زنگ (استیل) میتواند هزینه را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. برای مشاهده قیمت انواع درب استیل بیمارستانی کلیک کنید.
- یراقآلات و گزینههای اضافی: کیفیت و برند یراقآلات (لولاهای سنگین، ریل و قرقرهها) و موتور (در مدلهای اتوماتیک، موتورهای اروپایی گرانتر هستند) تاثیر مستقیم بر قیمت دارد. افزودن آپشنهایی مانند شیشه سربی، قفلهای الکترومکانیکی، و سیستمهای کنترل دسترسی نیز هزینه نهایی را افزایش میدهد.
- برند، گارانتی و خدمات: تولیدکنندگان معتبر که از مواد اولیه باکیفیت و دارای گواهینامه استفاده میکنند و محصولات خود را با گارانتی معتبر و خدمات پس از فروش ارائه میدهند، ممکن است قیمت بالاتری داشته باشند. این هزینه اضافی در واقع سرمایهگذاری برای اطمینان از کیفیت، دوام و ایمنی بلندمدت است.
جدول تحلیل عوامل موثر بر قیمت نهایی
این جدول به شما کمک میکند تا درک کنید کدام ویژگیها “ضروری” (مانند ضخامت سرب) و کدام “انتخابی” (مانند روکش) هستند و چگونه میتوانید بودجه خود را مدیریت کنید.
عامل هزینه |
توضیحات |
تاثیر بر قیمت (از کم به زیاد) |
ضخامت سرب |
مهمترین عامل؛ مستقیماً با سطح انرژی دستگاه و ایمنی در ارتباط است. |
$$$$$ |
نوع مکانیزم |
لولایی (پایه)، ریلی (متوسط)، اتوماتیک (بالا). |
$$تا$$$$$ |
ابعاد درب |
دربهای بزرگتر به مواد و کار بیشتری نیاز دارند. |
$$تا$$$$ |
نوع روکش |
MDF (پایه)، روکش چوب و لمینت (متوسط)، استیل (بالا). |
$ تا $$$$ |
یراقآلات و آپشنها |
کیفیت موتور، افزودن شیشه سربی، قفلهای خاص. |
$ تا $$$ |
راهنمای خرید درب سربی بیمارستانی؛ 5 گام تا یک انتخاب هوشمندانه
برای جلوگیری از اشتباهات رایج و پرهزینه، فرآیند خرید درب سربی بیمارستانی نیازمند یک نقشه راه عملی و واضح است. این 5 گام شما را از یک خریدار عادی به یک خریدار آگاه و متخصص تبدیل میکند.
- گام ۱: مشاوره با متخصص فیزیک پزشکی (مسئول حفاظت در برابر اشعه). این اولین و مهمترین گام است و مطلقاً غیرقابل حذف است. قبل از هر اقدامی، یک فیزیکدان پزشکی مورد تایید باید محاسبات دقیق شیلدینگ را انجام دهد. این متخصص با بررسی نوع دستگاه، حجم کاری، نقشه اتاق و کاربری فضاهای مجاور، ضخامت سرب دقیق مورد نیاز برای تمام سطوح را محاسبه و در قالب یک
“گزارش رسمی شیلدینگ” ارائه میدهد. هرگونه خرید تجهیزات حفاظتی باید
فقط بر اساس این گزارش فنی و رسمی انجام شود تا از خرید محصولی با حفاظت ناکافی (خطرناک) یا حفاظت بیش از حد (پرهزینه) جلوگیری شود.
- گام ۲: تعیین نیازهای عملکردی و ابعادی. پس از دریافت گزارش شیلدینگ، باید نیازهای عملیاتی را مشخص کنید. این شامل ابعاد دقیق ورودی، نوع
در سربی (لولایی، ریلی یا اتوماتیک) بر اساس جریان کاری و فضای موجود، و نیاز به آپشنهایی مانند پنجره دید یا قفلهای اینترلاک ایمنی میشود.
- گام ۳: انتخاب مواد و روکش نهایی. بر اساس بودجه، الزامات بهداشتی (مثلاً نیاز به روکش استیل قابل شستشو) و هماهنگی با طراحی داخلی، نوع روکش نهایی (MDF، چوب، لمینت، استیل) را انتخاب کنید.
- گام ۴: ارزیابی و انتخاب تامینکننده معتبر. به دنبال شرکتهایی با سابقه اثباتشده، نمونهکارهای قابل بازدید و گواهینامههای استاندارد باشید. از تامینکننده بخواهید مشاوره فنی ارائه دهد و توانایی خود در تولید مطابق با گزارش شیلدینگ شما را اثبات کند. از شرکتهایی که از قطعات غیراستاندارد استفاده میکنند، اکیداً پرهیز کنید.
- گام ۵: درخواست پیشفاکتور دقیق و بررسی جزئیات فنی. یک پیشفاکتور معتبر باید فراتر از یک قیمت نهایی باشد و شامل تمام جزئیات فنی توافق شده باشد: ابعاد دقیق، ضخامت دقیق سرب، نوع هسته و روکش، مدل و برند دقیق یراقآلات و موتور، جزئیات شیشه سربی، مدت زمان گارانتی و شرح خدمات پس از فروش.
استاندارد ضخامت سرب برای درب اتاق رادیولوژی و سیتیاسکن چقدر است؟
بسیاری به دنبال یک پاسخ عددی و مشخص برای ضخامت سرب مورد نیاز هستند، اما این یک تصور اشتباه و خطرناک است.

هیچ ضخامت سرب “یکسان برای همه” وجود ندارد. ضخامت سرب مورد نیاز برای هر درب سربی اتاق رادیولوژی باید به صورت سفارشی و منحصربهفرد، بر اساس محاسبات دقیق انجام شده در گزارش شیلدینگ توسط فیزیکدان پزشکی تعیین شود.فیزیکدان برای این محاسبه، مجموعهای از پارامترهای فنی را طبق استانداردهای بینالمللی (مانند گزارشهای NCRP) در نظر میگیرد:
- نوع و انرژی دستگاه (kVp): دستگاههای با ولتاژ بالاتر (مانند سیتی اسکن) به سرب ضخیمتری نیاز دارند.
- حجم کاری (Workload – W): میزان استفاده از دستگاه در هفته.
- فاکتور استفاده (Use Factor – U): کسری از زمان که پرتو اصلی مستقیماً به سمت درب نشانه میرود.
- فاکتور اشغال (Occupancy Factor – T): میزان حضور افراد در مناطق مجاور درب.
- فاصله (Distance – d): فاصله منبع اشعه تا درب.
با تاکید مجدد بر اینکه این اعداد صرفاً یک راهنمای کلی هستند و به هیچ وجه جایگزین گزارش فیزیکدان نمیشوند، ضخامتهای رایج به شرح زیر است:
- رادیوگرافی دندانپزشکی (Intra-oral/OPG): معمولاً 0.8mm تا 1.5mm سرب.
- رادیوگرافی عمومی و ماموگرافی: معمولاً 1.5mm تا 2.5mm سرب.
- سیتی اسکن (CT Scan): معمولاً بین 1.5mm (معادل 1/16 اینچ) تا 3mm سرب، بسته به نوع دستگاه و کاربری اتاقهای مجاور.
اصول نصب و نگهداری درب سربی برای تضمین ایمنی مادامالعمر
خرید یک درب سربی باکیفیت تنها نیمی از راه است. نصب صحیح و نگهداری دورهای، دو عامل حیاتی دیگر برای حفظ کارایی، ایمنی و طول عمر سرمایهگذاری شما هستند.
نصب تخصصی:
نصب نادرست میتواند تمام مزایای یک درب سربی گرانقیمت را از بین ببرد و خطرات ایمنی جدی ایجاد کند. نصب باید حتماً توسط تیم متخصص انجام شود تا تضمین گردد که:
- چهارچوب به درستی، تراز و با استحکام کافی در دیوار مهار شده است.
- هیچگونه شکاف یا فاصله غیرمجاز برای
نشت اشعه (Radiation Leakage) بین درب، چهارچوب و دیوار وجود ندارد.
- همپوشانی کافی بین لایه سربی درب و دیوارها در قسمت چهارچوب ایجاد شده است.
- محل نصب یراقآلات (مانند پیچها) به درستی با لایههای سرب اضافی پوشانده شده است.
نگهداری دورهای:
نگهداری منظم برای تضمین عملکرد صحیح و ایمن در طولانیمدت ضروری است. توصیه میشود یک برنامه سرویس و نگهداری سالانه توسط تکنسینهای مجاز اجرا شود. این برنامه شامل بازرسی عملکرد یراقآلات (لولهها، ریلها)، اطمینان از عملکرد دقیق سنسورها و موتور (در مدلهای درب اتوماتیک بیمارستانی)، و بازبینی یکپارچگی کلی ساختار درب است.
جمعبندی و سوالات متداول (FAQ)
این بخش به خلاصه کردن نکات کلیدی و پاسخ به پرسشهای رایج میپردازد.
۱. مهمترین نکته در انتخاب و خرید درب سربی چیست؟ مهمترین نکته در انتخاب و خرید درب سربی، تطابق کامل مشخصات فنی درب، به خصوص ضخامت سرب آن، با گزارش رسمی شیلدینگ تهیهشده توسط فیزیکدان پزشکی متخصص است. ایمنی همیشه بر قیمت اولویت دارد.
۲. آیا میتوانم درب سربی را خودم یا توسط یک نجار معمولی نصب کنم؟ اکیداً توصیه نمیشود. به دلیل وزن بسیار بالا و حساسیتهای فنی مربوط به جلوگیری از نشت اشعه، نصب باید حتماً توسط تیمهای آموزشدیده و با تجربه انجام شود.
۳. آیا دربهای سربی میتوانند ضد حریق هم باشند؟ بله، دربهای سربی میتوانند ضد حریق هم باشند؛ این یک قابلیت مهم و قابل سفارش است. میتوان دربهای سربی را با رتبهبندی مقاومت در برابر حریق (Fire-Rated) برای مدت زمانهای مشخص (مانند 30، 60 یا 90 دقیقه) تولید کرد که برای تطابق با کدهای ایمنی ساختمان یک الزام است.
۴. تفاوت “سربکوبی” و “درب سربی” چیست؟ این دو، اجزای مکمل یک سیستم حفاظتی کامل هستند. سربکوبی به فرآیند پوشاندن دیوارها، کف و سقف اتاق با ورقهای سرب گفته میشود، در حالی که درب سربی جزء متحرک این سیستم برای ایزولاسیون ورودیها است.
۵. عمر مفید یک درب سربی چقدر است؟ عمر مفید یک درب سربی دهها سال است. عمر مفید قطعات الکترونیکی و مکانیکی در مدلهای اتوماتیک به کیفیت قطعات و انجام سرویسهای دورهای بستگی دارد.
درب پلی وود بیمارستانی